Nuştox û şaîr J. Îhsan Espar
Îhsan Espar, 1956 de Pîran de maya xo ra bîyo. Ey 1979 de, Dîyarbekir de Enstîtuyê Perwerdeyî qedênayo.
Kanada piştevaniya Kurdistanê dike
Kanada piştevaniya biryara gelê Kurdistanê ya derbarê serxwebûnê dike.
Kürdlerin Kudüs’ü Kerkük
Kürdistan, bayrağı, milleti ve toprağı ile birdir.
AKP Hükümeti GAP’a Sığınmaya Hazırlanıyor

AKP Hükümeti GAP’a Sığınmaya Hazırlanıyor

21 Aralık 2012 Cuma 08:14
Türkiye hükümetlerinin büyük bir çoğunluğunun Kürt sorununda çözümsüzlük politikalarının üstünü örtmek için kullandığı GAP Projesi'ne şimdi de AKP hükümeti sığınmaya hazırlanıyor.

Türkiye hükümetlerinin büyük bir çoğunluğunun Kürt sorununda çözümsüzlük politikalarının üstünü örtmek için kullandığı GAP Projesi'ne şimdi de AKP hükümeti sığınmaya hazırlanıyor. "Kürt Açılımı" olarak başlatılan ardından "Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi"ne dönüştürülen ancak çözüme dair somut hiçbir öneriyi sunmayan projenin ardından AKP şimdi de 2013-2017 yılları arasını kapsayan yeni bir GAP Projesi ile Kürtlerin karşısına çıkacak. BDP Urfa Milletvekili İbrahim Binici, AKP hükümetinin 2008-2012 yıllarına ilişkin açıkladığı planda GAP’ı bitireceğini vaat ettiğini ancak bunu yapamadığını belirterek, “GAP projesi kalkınma değil kandırma projesidir. AKP açıklayacağı yeni proje ile seçimler öncesinde Kürtleri kandırmaya hazırlanıyor” dedi.

Türkiye’de 1936’lı yıllara dayanan ancak 1970’li yıllarda tasarlanarak sunulan GAP projesi Başbakanlığını Süleyman Demirel'in yaptığı 32. hükümetten, Başbakanlığını Tayyip Erdoğan'ın yapmakta olduğu 61. hükümete kadar, aradan geçen 37 yıllık sürede 27 hükümet devirdi. 2008 yılında Diyarbakır’da yaptığı konuşmada yerel seçimler öncesinde, GAP’a ilişkin 2008-2012 yılının eylem planını açıklayan Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, seçimler öncesinde yeniden GAP’a ilişkin proje açıklama hazırlanıyor. BDP Urfa Milletvekili İbrahim Binici ise AKP hükümetinin Kürtleri kandırmak için böyle bir adım atmaya hazırlandığını söyledi.

GAP’IN TARİHÇESİ

GAP, tarihi 1936’ya kadar uzanan kalkınma senaryosudur. Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Antep, Kilis, Mardin, Siirt, Urfa ve Şırnak illerini kapsamaktadır. Bu bölge nüfus ve yüzölçümü olarak Türkiye’nin yaklaşık yüzde 10’una denk gelmektedir. Verimli Hilal veya Yukarı Mezopotamya olarak da adlandırılan bölge, insanlık tarihinde medeniyetin beşiği olarak bilinmektedir. Proje 1970’de Fırat ve Dicle havzasından yararlanılması olarak somutlaştırılmıştır. 1977 yılında bu iki havza projesinin "Güneydoğu Anadolu Projesi" şeklinde adlandırılması benimsenmiştir. GAP, 1980'lerde çok sektörlü, sosyo-ekonomik bir bölgesel kalkınma programına dönüştürülmüştür. Kalkınma programı, sulama, hidroelektrik, enerji, tarım, kırsal ve kentsel altyapı, ormancılık, eğitim ve sağlık gibi sektörleri kapsamaktadır. Su Kaynakları Programı 22 baraj, 19 hidroelektrik santrali ve 1.7 milyon hektar alanda sulama sistemleri yapımını öngörmektedir. Toplam maliyeti 32 milyar ABD doları olan projenin, Enerji santrallerinin toplam kurulu gücü 7476 MW olup yılda 27 milyar kilowatsaat enerji üretimi öngörülmektedir.

KAPİTALİST ÜRETİM İLİŞKİLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ HEDEFLENDİ

Projenin planlamasında büyümeye dayalı kalkınma stratejileri örnek alındı. Projenin yapıldığı dönemde Türkiye’de “büyümeyle modernleşme” düşüncesi temeline dayalı ekonomik büyüme teorisi kabul edilmiştir. Projenin uygulamaya konulduğu yıllarda bölge üretim ilişkileri ve sosyolojik olarak “geri kalmış” tabiri ile anıldığından proje ile kapitalist üretim ilişkilerinin gelişmesini engelleyen toplum yapısının değiştirilmesi hedeflendi. Bundan dolayı kalkınma temelli projeye sosyolojik ve toplumsal unsurlar dahil edildi.

AMAÇ KALKINMA DEĞİL KÜRT SORUNU

Projenin yazılı amacı, bölgelerarası dengesizliği gidermek, bölgenin refah düzeyini arttırmak ve insan kaynaklarını geliştirmek olarak açıklansa da; Milli Güvenlik Kurulu’nda ele alınması ve tartışılması, projenin daha başka amaçlar içinde kullanıldığının ipuçlarını veriyordu. Keza o dönemin etkin siyasetçilerinden Turgut Özal yaptığı bir konuşmada, “Eğer bölge kalkınır, bölge halkı zengin olursa politik reaksiyonlar ve çatışmalar sona erer” diyerek, GAP’ın asıl amacını ortaya koymuştu. Özal’ın bu düşü ardından gelen bütün hükümetler tarafından kurulmuş ve GAP, Kürt sorununun ‘çözümü’ ile eşit tutulmaya başlanmıştı. Bundan sonraki süreçte Kürt sorununda çözümsüzlüğü tercih eden hükümetler sığınak olarak ise GAP’ı gördü.

GAP 37 YILDA 27 HÜKÜMET DEVİRDİ

GAP, başbakanlığını Süleyman Demirel'in yaptığı 32. hükümetten, başbakanlığını Recep Tayyip Erdoğan'ın yapmakta olduğu 61. hükümete kadar, aradan geçen 37 yıllık sürede 27 hükümet devirdi. GAP İdaresi verilerine göre, hükümetlerin bugüne kadar 21 milyar YTL harcadığı GAP'ta öncelik verilerek bitirilen enerji yatırımları sonucu elde edilen gelir 15.18 milyar dolar. GAP, Türkiye'de üretilen elektrikte yüzde 48’lik bir paya sahip olurken, Bu enerjinin yıllık parasal değeri ise 1.1 milyar dolardan fazla.

AKP’DE ÖNCEKİ HÜKÜMETLERİN YOLUNDA YÜRÜDÜ

Onuncu yılını geride bırakmış olan AKP hükümeti de işbaşına geldiği tarihten bu güne kadar GAP’la ilgili olarak çeşitli vaatlerde bulundu. Bu vaatlerden sonuncusu, 27 Mayıs 2008 günü, yerel seçimler öncesinde Başbakan Erdoğan’ın Diyarbakır’da yaptığı konuşmada dillendirildi. Erdoğan, 12 Bakan ve 50’yi aşkın milletvekili, meslek odası yönetici, belediye başkanı ve valiler ile yaptığı Diyarbakır ziyaretinde “Kürt açılımı” diye başlayan ancak sonradan “Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi” ne dönüştürülen çalışma kapsamında “2008-2012 GAP Eylem Planı”nı açıkladı. Başbakan Erdoğan, 2008–2012 yılları arasında uygulanacak Eylem planıyla, 1 milyon 60 bin hektar alanın sulanacağını, yılda 27 milyar kilovat saat elektrik üretileceğini, kişi başı gelirin yüzde 209 artacağını ve toplamda 3 milyon 800 bin kişiye iş imkânı yaratılacağını açıklamıştı. Proje için kaynak sıkıntısı yaşayan Erdoğan çareyi ise İşsizlik Fonu’nda gördü. Bu yolla AKP, işsizlik fonundan GAP’ı bahane ederek bütçeye aktardığı rakam, 10 milyar 824 milyon lirayı aştı.

AKP YATIRIM YERİNE KAZANILAN PARAYI KULLANDI

Yılda ortalama 3 milyar dolar yatırım yaparak projeyi bitireceğini açıklayan AKP, son 4 yılda ortalama 957 milyon YTL harcadı. Buna karşın GAP kapsamındaki barajlardan yıllık 1.1 milyar dolar gelir elde eden hükümetin, bu gelirin de altında bir harcama yaptığı ortaya çıktı. GAP kapsamındaki barajlardan 4 yılda 4.4 milyar dolar gelir elde eden hükümet, elde ettiği gelirin de altında harcama yaptı. GAP için 2003'te 793 milyon TL ayıran hükümet, 2004'te 899 milyon TL, 2005 1 milyar 98 milyon TL, 2006'da ise 931 milyon TL'lik bir kaynak ayırdı.

RAKAMLAR NEDEN GİZLENİYOR?

Türk Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2008 yılında Diyarbakır’da açıkladığı ve Kürt sorununda çözüm olarak lanse edilen “2008-2012 GAP Eylem Planı” ise tam bir hüsran oldu. Projeye ilişkin verilerin yer aldığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın resmi sitesinde son durum olarak 2010 yılı gösteriliyor. Yani 2 yıllık rakamlar saklanıyor. Oysa bu rapor açıklanırken bizzat Başbakan Erdoğan tarafından projenin her an takip edileceğini ve periyodik aylara göre raporlar hazırlanacağını söylemişti. 2008 yılı fiyatlarıyla GAP’ın tamamlanması için gerekli olan miktar, 41milyar 200 milyon TL olarak hesaplanmıştı. Eylem planının devreye alındığı 2008 yılana kadar yapılan harcamaların toplam miktarı ise 2008 yıl rakamlarıyla 26 milyar liraydı. Kalkınma Bakanı, 2012 sonunda Eylem Planı için 18 milyar lira kaynak tahsis edildiğini ancak harcamaların 2011 yılı sonu itibariyle 12 milyar liraya ulaştığını ifade etmiştir.

TESEV: PLAN BÖLGENİN SORUNUNA ÇÖZÜM SUNMUYOR

Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı’nın (TESEV), Aralık 2008’de yayımladığı “Kürt Sorunu'nun Çözümüne Dair Bir Yol Haritası: Bölgeden Hükümete Öneriler” raporunda GAP’ın bölge için ne anlama geldiği analiz edilmişti. Raporda, eylem planı dahilinde ilk uygulamaların Sosyal Destek Programı (SODES) çerçevesinde yürütüldüğü belirtilerek, “GAP illerinde valiliklerin keyfi kararlar aldıklarına ilişkin şikâyetler gündeme gelmeye başlamıştır. Bazı valilikler bütün sivil toplum kuruluşlarına SODES’ten yararlanmaları için duyuruda bulunmuşken, bazıları sivil topluma hiç duyuru yapmamış veya sadece kendilerine yakın gördükleri kuruluşları davet etmişlerdir. Bu tür keyfi uygulamalar, bölge halkının planın uygulamasına ilişkin kuşkularını haklı çıkarmaktadır. Bütün bunların ışığında denilebilir ki, plan bölgenin sosyal ve ekonomik sorunlarının yapısal çözümüne dair bir öneri sunmadığı gibi, bölgedeki yoksulluğun etnik boyutunu da tamamıyla göz ardı etmektedir” tespiti yapılmıştı. Raporda ayrıca şu değerlendirmeye yer verilmişti: “Nihayetinde, Olağanüstü Hal rejimi ile yönetilmiş olan bütün Kürt illerini kapsamayan ve ‘Kürt’ ifadesini içermeyen GAP Eylem Planı, bölge halkı tarafından Kürt Sorunu’nun çözümüne dönük bir politika olarak algılanmamaktadır. Dahası, planda yer alan ‘dört milyon kişinin istihdam edileceği’ türü gerçekçi olmayan taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda, halkın devlete duyduğu güvensizlik daha da derinleşecektir. Bölgenin sosyoekonomik olarak gelişmesi, ancak Kürt Sorunu’nun çözümüyle birlikte ele alındığı takdirde mümkündür.”

TIKANAN AKP YENİDEN GAP’A SARILACAK

Kürt sorununda “güvenlik konseptli” yaklaşımları ile tıkanan ve “KCK” adı altında yapılan operasyonlar ile tepki çeken AKP hükümeti, Kürt sorununda yeniden GAP’a sarılmayı hedefliyor. Bu kapsamda AKP hükümeti tarafından yerel seçimler öncesinde yeniden 2013-2017 yıllarını kapsayacak GAP eylem planı açıklanacak. AKP içerisinde yapılan birçok toplantıda da gündeme gelen plan ile birlikte kimi adımlar atılarak yeniden “Kürt sorununu çözmek için adım atıyoruz” söylemi dillendirilecek.

BİNİCİ: GAP KALKINMA DEĞİL KANDIRMA PROJESİDİR

BDP Urfa Milletvekili İbrahim Binici, GAP’ı anlamak için Süleyman Demirel’in “Ben GAP’ı gaptırmam” sözünü iyi analiz etmek gerektiğini belirterek, “Aslında GAP’ın özünde bu söz yatıyor. O dönem Demirel bunu söyledi çünkü GAP onun için oy deposuydu. Şimdi de değişen bir şey yok. GAP bir kalkınma projesi değildir. Kürt coğrafyasındaki insanları beklenti içine sokmak ve kandırma projesidir” dedi. Bu sürecin yayılarak inşa edildiğini söyleyen Binici, bunun Kürtleri için özel olarak kurgulanmış bir dizayn olduğunu kaydetti. GAP’ın ayrıca Kürt coğrafyasında tahribat anlamı taşıdığını sözlerine ekleyen Binici, bunun da yapılan barajlarla gerçekleştirildiğini kaydetti. Binici: “Barajlar ile doğayı adeta katlettiler. Hasankeyf’te yaşananlar ortadadır. GAP diye her yeri barajla doldurdular. Böylece her yeri tarumar ettiler” dedi.

‘YENİ EYLEM PLANININ NEDENİ SEÇİMDİR’

“3 milyon 800 bin insan iş bulacak gibi yalanlar atıyorlar ortaya” diyen Binici, GAP’ın sulama endeksi ile elektrik üretimi üzerine olduğunu vurgulayarak, “Bunun yüzde 88’i elektrik üretim amaçlı kısmı bitti. Yüzde 18 civarında ise sulama projesi yapıldı. Oysa 2008-2012 yıllarında projenin tamamı bitecekti. İşte budur toplumu aldatmanın nedeni. Sadaka verir gibi bazı şeyleri yapıyor AKP hükümeti şimdi de 2013-2017 yıllarını kapsayan GAP eylem planının konuşuyor. Bunu da önümüzdeki aylarda açıklayacaklar. Nedeni ise seçimledir. Seçim öncesi halka bununla gidecekler. Yoksa bunların derdi Kürt coğrafyasında kalkınma falan değildir. AKP kendi yandaşını doyurup halkı sömürmeye çalışıyor” diye konuştu.

Serhat ÇAYAN - ANF

Diğer Haberler