Nuştox û şaîr J. Îhsan Espar
Îhsan Espar, 1956 de Pîran de maya xo ra bîyo. Ey 1979 de, Dîyarbekir de Enstîtuyê Perwerdeyî qedênayo.
Kanada piştevaniya Kurdistanê dike
Kanada piştevaniya biryara gelê Kurdistanê ya derbarê serxwebûnê dike.
Kürdlerin Kudüs’ü Kerkük
Kürdistan, bayrağı, milleti ve toprağı ile birdir.
Roştîya çimanê ma: Kovara Vate

Roştîya çimanê ma: Kovara Vate

13 Nisan 2017 Perşembe 11:11
Kovara Vateyî ke bi kirmanckî 1997î de sûka Swêdî Stokholm de dest bi weşane kerd, 20 serrî pey xo de verada. Na kovara qedirgiran seba ma kirmancan zey hawizaya fikrî û vîrê akademîk a.

Grûba Xebate ya Vateyî kirmanckî tena standardîze nêkena, entellektualîze kî kena. Wareyê sîyasetî ra heta felsefe û hunerî zaf wareyan de termînolojî kî gorê bi mantiqê kirmanckî hetê na grûbe ra newe ra ameyo afirnayene.

Kovara Vateyî ke bi kirmanckî 1997î de sûka Swêdî Stokholm de dest bi weşane kerd, 20 serrî pey xo de verada. Na kovara qedirgiran seba ma kirmancan zey hawizaya fikrî û vîrê akademîk a. Kişta standardîzasyon û entelektualîzebîyayîşê kirmanckî de ma deyndarê Kovara Vateyî yê.

Hûmara 50. ya Kovarî aşma Kanûne 2016î de û Hûmara 51. zî aşma Adare 2017î de vejîya. Grûba Xebate ya Vateyî seba pîrozkerdişê Hûmara 50., yew musabaqaya hîkaye û şîîranê kirmanckî organîze kerd. Musabaqaya ke startê ci verîya bi aşman ame dayene, netîceyê ci 9ê Nîsane de Amed de yenê beyankerdene. Hedefê musabaqa û rolo ke Kovara Vateyî kişta ciwîyayiş, kultur û ziwanê kirmanckî de kay kerd, ma Endamê Grûba Xebate ya Vateyî û Jurîyê Musabaqa ra Denîz Gunduzî rê pers kerd.

Gunduzî da zonayen ke wexto ke ziwanî ênê tasnîfkerdene yew krîter kî o yo ke ê ziwanî de yew sazgeho ke ziwanî serûber keno esto yan çin o û va: “Zafî ziwanan de no sazgeho winasî yan hetê yew dewlete ra yan kî hetê yew îradeyê sîyasî ra êno ronayene û îdarekerdene. Mavajîme seba tirkî sazgehê “Turk Dîl Kurumu” nê wezîfeyî ano ca. Seba kirmanckî zî Grûba Xebate ya Vateyî yew roledo nîyanên kay kena.”

Sey yew sazgehê neteweyî ya

Endamê Grûba Xebate ya Vateyî nuştox Denîz Gunduzî hayr ant Grûba Xebata Vateyî ser û vist vîrî ke Grûbe hetê yew îradeyê sîyasî ra ney, hetê çend entelektuelanê kirmancan ra ameya ronayene, nê hetî ra ke nîyadîme ê sazgehanê klasîkan ra teber a.

Gunduzî ard ziwan ke na zî nîşanê ma dana ke seba falîyetedê nîyanênî her kes eşkeno yew çî bikero û wina dewam kerd: “Reyna seba ke pêro fekanê kirmanckî ra îstîfade kena, nê fekan kî gêna binê qeydî û înan de kî weşan kena, yanî yew helwestê merkezîkerdişê yew fekî ra dûrî vindena ez nê sazgehî sey yew sazgehê neteweyî, sey yew sazgehê postmodernî vînena û bawer kena ke ê ziwanê ke rewşa xo sey kirmanckî ya eşkenê na xebate ra zaf çîyan bimuse.”

Sewîya unîversîteyan de perwerde eşkeno bêro kerdene

Nuştox Gunduzî da zonayen ke seba ke kirmanckî ameyo qedexekerdene teberê prosesê entelektualîzebîyayîşî de mendo û hemverê nê qedexeyî de hayr ant rolê Grûba Vateyî ser: “Yanî kirmanckî seba ke nîyamo nuştene bi kirmanckî edebîyato nuştekî, zanîst (îlîm), felsefe …ûsb. kî nîyamê kerdene. Kirmanckî tena dewan de ameyo qiseykerdene û teberê cuya moderne de ameyo verdayene.Grûba Xebate ya Vateyî kirmanckî tena standardîze nêkena, entellektualîze kî kena. Wareyê sîyasetî ra heta wareyê felsefe û hunerî zaf wareyan de termînolojî kî gorê bi mantiqê kirmanckî hetê na grûbe ra newe ra ameyo afirnayene. Êdî bi kirmanckî kitabê felsefe, huner û zanîstî eşkenê bêrê nuştene û açarnayene. Mavajîme par Kitabê “Sînamaya Bêvenge” û “Hunerê Dramî” ameyî açarnayene ke nîşan û îspatê na yew ê. Ez eşkena vaja ke ewro ke heqê perwerdeyî bêro dayene bi kirmanckîya ke Grûba Xebate ya Vateyî averde berda sewîya unîversîteyan de perwerde eşkeno bêro kerdene.

Pêro fek û mintiqayê kirmanckî resnayê pê

Endamê Grûba Xebate ya Vateyî Gunduzî hayr ant rol û mîsyonê Kovara Vateyî ya seba standardîzasyonê kirmanckî ser o û wina va: “Sey weşanê Grûba Xebata ya Vateyî Kovara Vateyî yew mîsyono nîayanên girewto xo ser û no mîsyon kî biserkewtiş ardo ca. 20 serre bêvin bi kirmanckî weşan kerdo û bingehê ziwanê nuştekî yê kirmanckî eşto û kerdo rast. Bi naye pêro fek û mintiqayê kirmanckî resnayê pê. Ewro weşanê ke vejînê %90 gore bi qaydeyanê na xebate ênê weşanayene.”

Bawerîya şarî bi ziwanê xo bena vêşî

Ser persa eleqe û wayîrvejîyayişê şarî ya seba Kovara Vateyî Gunduzî da zonayen ke, eleqeyê şarî serre bi serre beno vêşî/zêde. Gunduz ano ser ziwan ke kirmanckî tena nîyamo qedexekerdene, dewlete hema her firsetî de yew propaganda kerda ke bi kirmanckî nuştene nêbena, kirmanckî ziwanî zanîstî, medenîyetî, felsefe û hunerî nîyo û wina dewam keno: “Bi naye kerdo ke bawerîya şarê ma bi xoyî bişikno. Şarê ma nîyadano ke bi kirmanckî kitab û kovarî, rojnamayî vejîyenê, bi kirmancî programê televîzyonî ênê weşanayene, fîlmê ênê dublajkerdene. Bi naye bawerîya xo bi ziwanê xo bena vêşî û keno ke hîna zaf wayîrê ziwanê xo vejîyo, ziwanê xo bimuso û bimusno domananê xo. Şarê ma her het ra xo ver dano û her rojê yew gama bîne aver de şono. Wareyê kirmanckî de kî ma nê averdeşîyayîşî eşkenme bivînme.”

Ma hûmara beşdaran ra zerîweş ê

Ser persa rajeyê eleqeya seba musabaqa, Gunduzî da zonayen ke, ê hûmara beşdaran ra pê qayîl û zerîweş ê û wina va: “Çi wareyê hîkaye çi yê şîîre bo, gelek nuştox û şaîrî beşdar bî û gelek zî nimûneyê başî bî. Ez kî jurîyê hîkayeyan de bîya û wexto ke mi birre (qerar) daye zî zaf didil menda, çunke hîkayeyanê zaf başan yewbînî de hemverîye kerdêne. Ez bi xo eleqeyî ra zaf zerrîweş a.”

Gunduzî herzewbîn derheqê aqibetê eseranê ke seba musabaqa amey ruşnayen de zonayîşî day û dîyar kerd ke, nîyetê înan esto ke enê eseran yew kitabî de are bikerê ke. Bi naye wendoxî vînenê ke sewîyeya edebîyatê kirmanckî reşta kamcîn merhela.

Musabaqaya hîkaye û şîîranê kirmanckî

Grûba Xebate ya Vateyî bi wesîleyê Hûmara 50. ya Kovara Vateyî yew musabaqaya hîkaye û şîîranê kirmanckî organîze kena. Gunduzî vist vîrî ke, bi na musabaqa zey Grûba Vate ê hedef kenê ke şarî teşwîqê nuştişê kirmanckî bikerê. Nuştox Gunduz dano zonayen ke serranê peyênan de kesê ke bi kirmanckî nusenê bîyê vêşî û va, ‘Bi taybetî kî gelek ciwanî kitaban vejenê, kovar û rojnameyan de nusenê. Ma waşt ke kesê ke nênusenê kî bi na musabaqa teşwîq bibê û kesê ke hunerê xo esto la nênê naskerdene bêrê keşfkerdene.’

RojevaMedya

Diğer Haberler

Diğer Haber Başlıkları
04 Temmuz 2017 Salı 00:01
13 Haziran 2017 Salı 09:04
13 Haziran 2017 Salı 09:01
03 Mayıs 2017 Çarşamba 10:01
14 Nisan 2017 Cuma 17:17
13 Nisan 2017 Perşembe 12:41
13 Nisan 2017 Perşembe 11:13
13 Nisan 2017 Perşembe 11:11
30 Mart 2017 Perşembe 06:30
23 Mart 2017 Perşembe 15:10